REASÜRANSIN TANIMI
Reasürans
en kısa tanımı ile ?sigortacının sigortalanmasıdır.? Dolayısı ile bir tür
sigortadır. Alman Ticaret Kanununun tanımlanmasına göre reasürans ?sigortacının
yüklenmiş olduğu riskin sigortası?dır. İngiliz Hukukundaki klasik
tanımlanmasına göre de önceden sigortalanmış bir risk üzerinde akdedilmiş
yeni bir sigorta poliçesidir. Bu yeni poliçenin amacı sigortacının daha
önceden yüklenmiş olduğu rizikoların gerçekleşmesinden dolayı uğrayabileceği
zararı tazmin etmektir. Sigortacının poliçesi ile bu yeni poliçe aynı anda
mevcutturlar.?
Bu
tanımlamaların gösterdiği üzere, bir reasürans akdinden söz edilebilmesi için
ortada öncelikle sigortalı ile sigortacı arasında bir sigorta akdinin
bulunması, daha sonra da sigortacının bu sigorta akdinden dolayı yüklendiği
rizikonun gerçekleşmesi halinde uğrayacağı zararı tazmine yönelik ikinci bir
akdin varlığı gerekmektedir. Sigortacı ile onun uğrayabileceği zararı tazmin
yükümlülüğü altına giren diğer sigortacı, ki terminolojide reasürör diye
adlandırılır, arasındaki bu ikinci akit, bir reasürans akdidir.
Buradan
hareketle, canını, malını yada sigortalanabilir herhangi bir menfaatini bir
sigortacıya sigortalatan sigortalı ile reasürör arasında hiçbir şekilde
hukuki bir ilişkinin olmadığı sonucuna varılır. Zira sigorta akdinin
tarafları sigortalı ile sigortacıdır. Sigortalıya karşı tazmin yükümlülüğü
altına giren taraf reasürör değil, sigortacıdır. Öte yandan reasürans akdi,
sigorta akdinin ne bir tamamlayıcı parçası, ne de onu herhangi bir şekilde
değiştiren başka bir akittir. Genel prensip bu olmakla birlikte, bazı
ülkelerde, özellikle Amerika Birleşik Devletleri?nde, sigortacının mali
güçlük içine girmesi yada iflası halinde, sigortalının doğrudan reasüröre
başvurabileceğini öngören maddeler, çok ender de olsa, reasürans akidlerinde
bulunabilmektedir.
Sonuç
olarak reasürans akdinin başlıca sözelliklerini sıralamak gerekirse,
-
Reasürörün sigortacıya
karşı girmiş olduğu tazmin yükümlülüğü bir sigorta akdidir.
-
Reasürör,
sigortacının sigortalı ile akdetmiş olduğu sigorta akdinden doğacak zararının
tümünü ya da bir kısmını tazmin eder.
-
Reasürans akdinin
tarafları reasürör ile sigortacıdır. Sigortalı üçüncü şahıslar taraf
değildirdiler.
REASÜRANSIN TARİHİ GELİŞİMİ
İlk
reasürans işleminin ne zaman gerçekleşmiş olduğunu kesin olarak söylemek
mümkün değilse de, sigortacılığın başlangıcından beri var olabileceğini
düşünmek yerinde olur. Elde bulunan belgelere göre ilk reasürans anlaşması
bir nakliyat reasüransıdır ve 1370 tarihini taşır. Cenova?dan Sluys?a kadar
olan nakliyatın, tehlikeli görünen Kadiz-Sluys arası, sigortacı tarafından
başka başka bir sigortacıya reasüre edilmiştir.
18. yy
oldukça sık uygulanan reasürans, 19. yy başında sigortacılığa tamamen
yerleşmiştir. Bütün bu ilk reasüranslar, tek tek risklerin bir bölümünün
devri anlamında ?ihtiyari? reasürans metodu ile yapıla gelmiştir. Sigortacılığın
gelişmesi, iş hacminin büyümesi, sigortacının otomatik olarak
yararlanabileceği devamlı bir reasürans metod?unun varlığını
gerektirmiş ve buradan ?trete? reasüranslarına geçilmiştir.
Bilinen
ilk reasürans tretesi 1821 yılı tarihini taşır ve Fransa?da ?Compagnie Royal?
ile Brüksel?deki ?Compagnie des Proprietaires Reunis? arasında akdedilmiştir.
İngiltere?de ilk ?trete? yolu ile reasürans anlaşması yapan şirket ?Imperial
of London?, bu anlaşmasını 1824 yılında Fransız ? La National de Paris?
şirketi ile gerçekleştirmiştir.
?Trete?
reasüransı metodu tüm 19. yy boyunca gelişerek kullanılmaya devam etmişse de,
bu asırda en geçerli metod hala?ihtiyari? reasürans olarak görülmüştür. Ancak
20. yy başından itibaren sigortacılığın, teknoloji, ekonomi ve sosyal hayatın
baş döndürücü bir hızla gelişmesi dolayısı ile olağanüstü büyümesi ?ihtiyari?
metodun dezavantajlarını daha belirginleştirmiş, öncelikle ?hasar fazlası?
(excess of loss) reasürans metodunun uygulamaya konulması, trete
reasüransının kullanımını oldukça yaygın hale getirmiştir.
?Hasar
Fazlası? reasürans metodu özellikle 1906 San Fransisco Depreminden sonra,
büyük afetlere karşı korunma metodu olarak gelişmiş, böylece trete
reasüransları bugünkü bilinen ve çok yaygın kullanılan reasürans metodu
olarak, sigortacılığın her branşına tatbik edilen bir yöntem haline
gelmiştir. Dolayısı ile bugünkü uygulamanın gelişimi takriben 250 yıllık bir
dönemi içine almaktadır.
Bu bilgiler, Çetin ALANYA / Reasürans Notları / İstanbul
1991 / sayfa 7-13 den alınmıştır.
|
